Fochtelerverlaat / Verlaat nr. VIterug

ALGEMEEN

Plaats
Fochteloo
Provincie
Friesland
Status
In gebruik
Stichtingsjaar
1890
Waterweg
Opsterlandse Compagnonsvaart
Beheerder
Provincie

TYPE

Hoofdtype
Schutsluis
Subtype
Kanaalsluis
Sub subtype
Bajonet sluis
Afsluitmiddel 1
Puntdeuren
Materiaal 1
IJzer
Materiaal 2
Onbekend
Bijzonderheden
De vloer van de sluis bestaat uit beton. De sluiswanden zijn opgemetseld met klinkerbakstenen en afgesloten door een streklaag waarop een geleidestang, met betonnen hoekverstevigingen en dekplaten op de sluishoofden. Op de sluishoofden staan rinketten, ten behoeve van het waterlossen zonder te schutten.

DOORGANGEN

Aantal
1
Schutlengte
29 [m]
Vaar- /stroombreedte
5,50 [m]
Afsluitmiddel
Puntdeuren
Kolk 1
Geconstrueerde kolk Baksteen
Kolk 2
Onbekend

AFSLUITMIDDEL

Bewegingswerk
Bootshaak op voorhar van de deur
Bediening
Handbediend
Bijzonderheden
De sluisdeuren bestaan uit een raamwerk van geklonken balkijzer met een bekleding van plaatijzer; de sluisdeuren zijn van een balustrade/leuningwerk voorzien.

BEDIENING

Inrichting
N.V.T.
Bediening
Handbediend
Mechanisme
Hydraulische cilinder
Bijzonderheden
In het boven sluishoofd bevind zich in één deur, één glijschuif en in het beneden sluishoofd hebben de sluisdeuren elk twee rinketschuiven. Met hand slinger wordt een oliepompje aangedreven die de hydraulische cilinder van de rinketschuif in beweging zet. In het boven sluishoofd is een moderne stuwklep met tandheugel bediening aangebracht welke een elektromechanische aandrijving heeft.

BIJZONDERHEDEN

In de tweede helft van de 16e eeuw is vanuit Heerenveen in Zuidoost Friesland de vervening begonnen. Rijke zakenlieden kochten daar veengronden op. Ten behoeve van deze veenontginning en het vervoer van turf begon men in 1630 bij Gorredijk het kanaal de Opsterlandse Compagnonsvaart in verschillende tijd-fasen te graven en na 200 jaar was het eindpunt, de provincie grens met Drenthe, bereikt. Het Stellingwerfse gebied kreeg door de turfwinning een economische impuls en er ontstonden vervenersdorpen met nering en nijverheid, zoals Appelscha aan de Vaart, Ravenswoud en Haulerwijk. Veel Friestalige veenarbeiders bevolkten de nieuwe negorijen. In de 19e en begin 20e eeuw was de vraag naar turf in Nederland erg groot en dus werd het belang van de vaart steeds belangrijker voor het turf transport. Tussen Gorredijk en Appelscha liggen negen sluizen in de vaart. Dit komt doordat Appelscha ongeveer 12 meter hoger ligt dan Gorredijk. Aan het eind van de 19e eeuw in 1890 werd de oorspronkelijke houten verlaten (sluizen) uit 1816 vervangen door een stenen verlaat. Alle sluizen werden en worden met de hand bediend. De Opsterlandse Compagnonsvaart heeft haar functie voor de beroepsvaart al lang verloren. Daarvoor in de plaats is de pleziervaart gekomen. Per jaar passeren ongeveer 1500 boten de vaart.

OP KAART

HSSN secretariaat
Bodegraafsestraatweg 21
2805 GK GOUDA